Trybunał Konstytucyjny

Adres: 00-918 Warszawa, al. Szucha 12 a
prasainfo@trybunal.gov.pl tel: +22 657-45-15

Biuletyn Informacji Publicznej
Transmisja

Ustanowienie stref czystego transportu, do których zakazuje się wjazdu określonych pojazdów samochodowych K 5/26

Wniosek o stwierdzenie, że:

1) Art. 39 Ustawy z dnia 11 stycznia 2018 r. o elektromobilności i paliwach alternatywnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1289 z późn. zm.; dalej jako u.e.p.a.), w zakresie, w jakim kreuje mechanizm blankietowej i arbitralnej ingerencji organów władzy publicznej w sferę konstytucyjnie chronionych praw i wolności jednostki, posługując się niedookreślonymi kryteriami oraz dopuszczając do sytuacji, w której realizacja praw podstawowych zostaje uzależniona od uiszczenia daniny o charakterze fiskalnym, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP, statuującym zasadę demokratycznego państwa prawnego, w tym zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasadę bezpieczeństwa prawnego i poprawnej legislacji.

2) Art. 39 ust. За u.e.p.a., w zakresie, w jakim wprowadza automatyzm ustanawiania stref w miastach powyżej 100 tys. mieszkańców bez uprzedniego ustawowego wymogu przeprowadzenia analizy skutków społecznych dla dobrostanu rodzin i ryzyka ich wykluczenia komunikacyjnego, jest niezgodny z art. 18 w zw. z art. 2 Konstytucji RP (zasada zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa).

3) Art. 39 ust. За u.e.p.a., w zakresie, w jakim wprowadza sztywny automatyzm decyzyjny uzależniony wyłącznie od wyników pomiarów stężeń substancji w powietrzu, z pominięciem oceny lokalnych uwarunkowań społecznych, gospodarczych i terytorialnych przez organy gminy, jest niezgodny z wywodzoną z Preambuły Konstytucji RP zasadą pomocniczości (subsydiarności), poprzeznieuzasadnione przejęcie przez ustawodawcę rozstrzygnięć o charakterze lokalnym i uniemożliwienie gminie samodzielnego rozwiązywania problemów wspólnoty w sposób najmniej uciążliwy dla mieszkańców.

4) Art. 39 ust. 3b u.e.p,a., w zakresie, w jakim ustanawia trzyletnią blokadę możliwości zniesienia strefy czystego transportu, nawet w sytuacji, gdy środek ten okaże się obiektywnie nieprzydatny do osiągnięcia celu ochrony powietrza lub wygeneruje rażące koszty społeczne przewyższające korzyści ekologiczne, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP (zasada racjonalności ustawodawcy oraz zasada państwa prawnego), poprzez zmuszanie organów państwa do trwania w regulacji opresyjnej І wadliwej.

5) Art. 39 ust. За u.e.p.a., w zakresie, w jakim nakazuje ustanowienie strefy jako środka „pierwszego wyboru” po stwierdzeniu przekroczenia norm emisji, nie wymagając uprzedniego wyczerpania przez gminę środków mniej ingerujących w prawa i wolności obywatelskie (takich jak optymalizacja transportu zbiorowego czy reorganizacja ruchu), jest niezgodny z art. 31 ust 3 Konstytucji RP (zasada proporcjonalności - przesłanka konieczności), poprzez ustawowe wymuszenie stosowania środków o najwyższym stopniu dolegliwości bez wykazania ich niezbędności.

6) Art. 39 ust. За u.e.p.a., w zakresie, w jakim nakłada na gminę obowiązek działania o skutkach drastycznie ograniczających wolności obywatelskie pod rygorem naruszenia dyscypliny ustawowej, bez jednoczesnego zapewnienia przez państwo instrumentów finansowych i infrastrukturalnych umożliwiających obywatelom dostosowanie się do nowych rygorów, jest niezgodny z art. 2 oraz art. 167 ust. 1 i 4 Konstytucji RP, poprzez przerzucenie ciężaru transformacji ekologicznej i odpowiedzialności politycznej za restrykcje na samorząd przy braku adekwatnego wyposażenia w środki na realizację tego zadania.

7) Art. 39 ust. За u.e.p.a., w zakresie, w jakim różnicuje obowiązki gmin wyłącznie w oparciu o kryterium demograficzne (liczba mieszkańców powyżej 100 000), nakładając obowiązek ustanowienia strefy bez względu na to, czy na danym obszarze istnieją realne alternatywy komunikacyjne dla mieszkańców, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 w zw. z art. 2 Konstytucji RP, statuującym zasadę sprawiedliwości społecznej i równego traktowania przez władze publiczne.

8) Art. 39 ust. За i 3b u.e.p.a., w zakresie, w jakim wprowadzają mechanizm przymusu ustanawiania stref przy jednoczesnym braku precyzyjnych wytycznych co do ich obszaru i granic, co umożliwia objęcie przymusową strefą całego obszaru miasta, czyniąc z wyjątku regułę panującą na terytorium jednostki samorządu, jest niezgodny z art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji RP (zasada określoności prawa).

9) Art. 39 ust. 1 i 2 w zw. z art. 39 ust. 4 u.e.p.a., w zakresie, w jakim przekazuje organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego blankietowe uprawnienie do samodzielnego kształtowania zakresu przedmiotowego i podmiotowego ograniczeń wolności poruszania się oraz prawa własności, bez określenia w ustawie istotnych elementów tych ograniczeń, jest niezgodny z art. 31 ust. 3 zdanie pierwsze Konstytucji RP (zasada wyłączności ustawy) oraz wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP zasadą określoności przepisów prawa.

10) Art. 39 ust. 4 u.e.p.a. w zw. z art. 40 u.e.p.a. w zakresie, w jakim upoważnia radę gminy do ustanawiania dodatkowych wyłączeń podmiotowych i przedmiotowych od zakazu wjazdu do strefy czystego transportu w sposób całkowicie uznaniowy, bez wskazania w tekście ustawy merytorycznych wytycznych i kryteriów ograniczających tę swobodę, jest niezgodny z art. 94 zdanie pierwsze Konstytucji RP w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez dopuszczenie do arbitralnego dookreślania zakresu ochrony praw podstawowych w akcie o randze podustawowej.

11) Art. 39 ust. 1 i 4 u.e.p.a. w zw. z art. 96c Ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń(t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 734 z późn. zm.), w zakresie, w jakim dopuszcza, aby istotne znamiona czynu zabronionego pod groźbą kary (w postaci kręgu osób uprawnionych do wjazdu do strefy) byty współkształtowane przez organ samorządu terytorialnego w drodze aktu prawa miejscowego na podstawie nieprecyzyjnego upoważnienia ustawowego, jest niezgodny z art. 42 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP (zasada nullum crimen sine lege) oraz zasady określoności prawa represyjnego.

12) Art. 39 ust. 1 i 2 u.e.p.a., w zakresie, w jakim umożliwia ustanowienie strefy czystego transportu na całym obszarze gminy (bez ograniczeń terytorialnych) bez jednoczesnego ustawowego zagwarantowania minimalnych standardów ochrony prawa własności mieszkańców strefy, prowadząc do przeniesienia rozstrzygnięć o charakterze fundamentalnym dla bytu obywateli na poziom uchwały rady gminy, jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 166 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez przekroczenie przez ustawodawcę dopuszczalnych granic delegacji kompetencji do stanowienia o ograniczeniach praw i wolności na rzecz samorządu terytorialnego.

13) Art. 39 ust. 1 i 2 u.e.p.a., w zakresie, w jakim jako kryterium ograniczające wolność poruszania się oraz prawo własności przyjmuje rodzaj paliwa oraz wiek pojazdu, co przy uwzględnieniu krajowego miksų energetycznego oraz braku weryfikacji rzeczywistego stanu emisyjnego konkretnego pojazdu czyni tę regulację nieprzydatną do osiągnięcia deklarowanego celu ochrony zdrowia i środowiska, jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (zasada proporcjonalności - przesłanka przydatności).

14) Art. 39 ust. 1 w zw. z ust. 2 i 4 oraz ust. За u.e.p.a., w zakresie, w jakim dopuszcza nakładanie na obywateli drastycznych ciężarów ekonomicznych (przymus wymiany pojazdu, opłaty wjazdowe, wykluczenie komunikacyjne) w sytuacji, gdy korzyści dla interesu publicznego (poprawa jakości powietrza) są niepewne, wątpliwe lub rażąco niskie w stosunku do skali ingerencji w sferę życia prywatnego i zawodowego jednostki, jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (zasada proporcjonalności sensu stricto) oraz z wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP zasadą sprawiedliwości społecznej.

15) Art. 39 ust. 1 u.e.p.a., rozumiany w ten sposób, że jego rzeczywistym celem (ratio legis) nie jest ochrona zdrowia i środowiska, lecz stymulowanie popytu na pojazdy napędzane paliwami alternatywnymi oraz rozwój infrastruktury tych paliw, przez co wprowadza ograniczenia praw i wolności konstytucyjnych ze względów niewymienionych w katalogu wartości dopuszczających taką ingerencję, jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

16) Art. 39 ust. 1, 2 і За u.e.p.a., w zakresie, w jakim poprzez kumulatywne nałożenie restrykcji technologicznych, finansowych oraz terytorialnych doprowadza do faktycznego unicestwienia możliwości korzystania z konstytucyjnych wolności i praw przez osoby nieposiadające znacznych zasobów majątkowych, czym narusza zakaz ograniczania istoty wolności i praw, jest niezgodny z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP.

17) Art. 39 ust. 1 i 4 u.e.p.a., w zakresie, w jakim umożliwia organom samorządu terytorialnego arbitralne reglamentowanie zachowań powszechnie dopuszczalnych i wymuszanie na jednostce zmiany sposobu wykonywania jej podstawowych praw pod groźbą wykluczenia komunikacyjnego, co stanowi nieuzasadnioną ingerencję w sferę autonomii woli, jest niezgodny z art. 31 ust. 1 Konstytucji RP (zasada wolności).

18) Art. 39 ust. 1 w zw. z art. 39 ust. 4 u.e.p.a., w zakresie, w jakim dopuszcza sytuację, w której mieszkaniec gminy zostaje pozbawiony realnej możliwości powrotu do miejsca zamieszkania własnym pojazdem, stając się podmiotem przymusu administracyjnego ograniczającego jego wolność w wymiarze fizycznym, jest niezgodny z art. 41 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP (gwarancja wolności osobistej).

19) Art. 39 ust. 4 w zw. z art. 40 u.e.p.a., w zakresie, w jakim przekazuje radzie gminy kompetencję do samodzielnego i swobodnego określenia zasad oraz trybu ograniczania wolności osobistej obywateli, bez uprzedniego precyzyjnego sformułowania tych wymogów w tekście ustawy, jest niezgodny z art. 41 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP, statuującym wymóg ograniczania wolności wyłącznie „na zasadach i w trybie określonych w ustawie".

20) Art. 39 ust. 1 u.e.p.a., w zakresie, w jakim różnicuje sytuację prawną podmiotów podobnych - użytkowników dróg publicznych oraz właścicieli pojazdów mechanicznych - wyłącznie w oparciu arbitralne kryterium technologii napędu, przyznając nieuzasadnione przywileje komunikacyjne posiadaczom pojazdów elektrycznych przy jednoczesnym obciążeniu drastycznymi restrykcjami posiadaczy pojazdów spalinowych, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (zasada równości wobec prawa).

21) Art. 39 ust. 1 i 2 u.e.p.a., w zakresie, w jakim posługuje się kryterium technologicznym (rodzaj paliwa, wiek pojazdu), które w warunkach polskich realiów ekonomicznych stanowi formę dyskryminacji pośredniej ze względu na status majątkowy, prowadząc do uprzywilejowania osób zamożnych i wykluczenia komunikacyjnego osób o niższych dochodach, dla których posiadanie starszego pojazdu spalinowego jest koniecznością bytową, jest niezgodny z art, 32 ust. 1 w zw. z art. 2 Konstytucji RP (zasada sprawiedliwości społecznej).

22) Art. 39 ust. 1 w zw. z art. 39 ust 4 u.e.p.a., w zakresie, w jakim wprowadza zróżnicowanie uprawnień obywateli w oparciu o cechy techniczne pojazdu, które nie wykazują racjonalnego i merytorycznego związku z deklarowanym celem ochrony zdrowia publicznego, przez co zróżnicowanie to traci cechę relewantności i staje się arbitralne, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

23) Art. 39 ust. 1 і За u.e.p.a., w zakresie, w jakim przerzuca wyłączny ciężar kosztów transformacji ekologicznej transportu na wybraną grupę właścicieli pojazdów spalinowych, nie obciążając w stopniu proporcjonalnym innych podmiotów odpowiedzialnych za stan powietrza, co narusza zasadę sprawiedliwego rozłożenia ciężarów publicznych, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 w zw. z art. 84 Konstytucji RP.

24) Art. 39 ust. 1 і За u.e.p.a., w zakresie, w jakim umożliwia arbitralne i rygorystyczne ograniczenie wjazdu do stref czystego transportu pojazdów z silnikami spalinowymi wykorzystywanych przez przedsiębiorców jako niezbędne narzędzia pracy, co prowadzi do „wydrążenia” wolności działalności gospodarczej z jej rzeczywistej treści poprzez odebranie podmiotom gospodarczym autonomii w doborze metod i środków działania, jest niezgodny z art. 20 oraz art. 22 Konstytucji RP.

25) Art. 39 ust. 1 u.e.p.a., w zakresie, w jakim nakłada na sektor mikro, małych i średnich przedsiębiorców (MSP) drastyczne bariery technologiczne i finansowe, nie przewidując przy tym ustawowych mechanizmów osłonowych ani rekompensat, co prowadzi do nieuzasadnionego uprzywilejowania wielkich podmiotów kapitałowych i narusza zasadę solidarności oraz uczciwej konkurencji, jest niezgodny z art. 20 Konstytucji RP.

26) Art. 39 ust. 1 і За u.e.p.a., w zakresie, w jakim dopuszcza ingerencję państwa w strukturę aktywów i procesy decyzyjne przedsiębiorstw bez wykazania, że środek ten jest niezbędny dla ochrony ważnego interesu publicznego i proporcjonalny do nakładanych ciężarów, co w praktyce paraliżuje lokalną logistykę miejską i odcina przedsiębiorców od bazy klientów, jest niezgodny z art. 22 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

27) Art. 39 ust. 1 u.e.p.a., w zakresie, w jakim wprowadza naglą i radykalną zmianę warunków prowadzenia działalności gospodarczej wynikającą wyłącznie z jednostronnej decyzji politycznej, bez zapewnienia odpowiednich okresów dostosowawczych oraz stabilności reguł prawnych, czym narusza zasadę zaufania obywatela (przedsiębiorcy) do państwa i stanowionego przez nie prawa, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP.

28) Art. 39 ust. 1 i 4 u.e.p.a., w zakresie, w jakim ogranicza przedsiębiorcom działającym wewnątrz strefy czystego transportu swobodę wyboru kontrahentów i dostawców, co uderza w płynność obrotu gospodarczego i przerzuca koszty transformacji na odbiorców końcowych, jest niezgodny z art. 20 i art. 22 Konstytucji RP.

29) Art. 39 ust. 1 i 2 w zw. z ust. 4 i art. 40 u.e.p.a., w zakresie, w jakim upoważnia gminy do ustanowienia bezwzględnego zakazu wjazdu pojazdów spalinowych na ich teren, co prowadzi do pozbawienia właścicieli tych pojazdów możliwości korzystania z rzeczy zgodnie z jej jedyną istotną funkcją społeczno-gospodarczą (przemieszczaniem się), czyniąc z prawa własności prawo iluzoryczną, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 3 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP (naruszenie istoty prawa własności).

30) Art. 39 ust. 1 і За u.e.p.a,, w zakresie, w jakim wprowadza ograniczenia w korzystaniu z mienia o skutkach tożsamych z wywłaszczeniem (poprzez wymuszenie zbycia pojazdu lub zaprzestanie jego użytkowania), nie przewidując przy tym ustawowego obowiązku wypłaty słusznego odszkodowania ani innych mechanizmów kompensacyjnych dla osób dotkniętych skutkami ustanowienia strefy, jest niezgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP.

31) Art. 39 ust. 1 i 2 u.e.p.a., w zakresie, w jakim różnicuje stopień ochrony prawa własności ruchomości (pojazdów) wyłącznie w oparciu o kryterium technologiczne (rodzaj napędu), prowadząc do nieuzasadnionego i arbitralnego obniżenia standardu ochrony właścicieli pojazdów spalinowych względem właścicieli pojazdów elektrycznych, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP.

32) Art. 39 ust. 1 i 4 u.e.p.a., w zakresie, w jakim umożliwia arbitralne pozbawienie właściciela pojazdu spalinowego prawa do korzystania z jego mienia w miejscu zamieszkania lub prowadzenia działalności, co uszczupla wartość rynkową i użytkową tego mienia bez wykazania niezbędności takiej ingerencji dla ochrony interesu publicznego, jest niezgodny z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP.

33) Art. 39 ust. 1 i 2 w zw. z ust. За u.e.p.a., w zakresie, w jakim ustanawia model prawny, w którym domyślnym stanem na obszarze gminy jest zakaz poruszania się pojazdami spalinowymi, co przy braku ustawowego obowiązku zapewnienia adekwatnej i wydolnej infrastruktury transportu zbiorowego oraz parkingów buforowych prowadzi do faktycznego unicestwienia wolności lokomocyjnej większości obywateli, jest niezgodny z art. 52 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP (naruszenie istoty wolności poruszania się).

34) Art. 39 ust. 1 i 2 u.e.p.a., w zakresie, w jakim uzależnia realizację konstytucyjnej wolności poruszania się od posiadania kosztownej technologii zeroemisyjnej, na którą znaczna część społeczeństwa nie może sobie pozwolić, przekształcając tym samym powszechne prawo obywatelskie w selektywny przywilej majątkowy, jest niezgodny z art. 52 ust. 1 wzw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

35) Art. 39 ust. 1 i 4 u.e.p.a., w zakresie, w jakim poprzez brak obligatoryjnych wyłączeń spod reżimu strefy dla stałych mieszkańców oraz grup wrażliwych, zmusza jednostkę do rezygnacji z dotychczasowego centrum życiowego lub radykalnej zmiany sposobu funkcjonowania pod przymusem ekonomiczno-administracyjnym, jest niezgodny z art. 52 ust. 1 Konstytucji RP w aspekcie wolności wyboru miejsca zamieszkania i pobytu.

36) Art. 39 ust. 1, За i 4 u.e.p.a., w zakresie, w jakim umożliwia objęcie restrykcjami całych obszarów zurbanizowanych bez zagwarantowania systemowych mechanizmów odszkodowawczych za utratę funkcjonalności komunikacyjnej pojazdów, co przerzuca całkowity koszt transformacji ekologicznej na jednostkę i ogranicza jej autonomię osobistą, jest niezgodny z art. 52 ust. 1 w zw. zart. 2 Konstytucji RP (zasada sprawiedliwości społecznej).

37) Art. 39 ust. 1 i 2 u.e.p.a., w zakresie, w jakim poprzez narzucenie restrykcyjnych wymogów technologicznych dotyczących prywatnych środków transportu ingeruje w autonomię decyzji jednostki dotyczących organizacji jej codziennego życia oraz sposobu podtrzymywania więzi społecznych, w tym w szczególności więzi rodzinnych, jest niezgodny z art. 47 Konstytucji RP (prawo do decydowania o swoim życiu osobistym).

38) Art. 39 ust. 1 i 4 u.e.p.a., w zakresie, w jakim stawia obywatela przed koniecznością dokonania fundamentalnych i kosztownych zmian w osobistym bilansie majątkowym (przymus zakupu pojazdu elektrycznego kosztem innych potrzeb życiowych) pod rygorem wykluczenia z przestrzeni publicznej, co stanowi formę pośredniego przymusu do określonego modelu egzystencji, jest niezgodny z art. 47 w zw, z art. 31 ust. 1 Konstytucji RP.

39) Art. 39 ust. 1 u.e.p.a., w zakresie, w jakim nie przewiduje obligatoryjnych wyłączeń spod zakazu wjazdu dla osób, dla których pojazd spalinowy jest jedynym gwarantem samodzielności i godnego funkcjonowania (w szczególności osób starszych, chorych oraz niepełnosprawnych), dopuszczając do ich izolacji społecznej i utraty kontroli nad logistyką własnego życia, jest niezgodny z art. 47 w zw. z art. 30 Konstytucji RP (zasada ochrony godności człowieka).

40) Art. 39 ust. 1 і За u.e.p.a., w zakresie, w jakim dopuszcza do arbitralnego przerwania utrwalonych struktur życia prywatnego mieszkańców stref poprzez administracyjne ograniczenie możliwości dojazdu do własnego miejsca zamieszkania, miejsc kultu czy placówek medycznych, bez wykazania niezbędności takiej ingerencji w sferę prywatności, jest niezgodny z art. 47 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

41) Art. 39 ust. 1 i 2 u.e.p.a., w zakresie, w jakim wprowadza barierę technologiczną w dostępie do centrów gospodarczych aglomeracji, uzależniając możliwość dotarcia do miejsca zatrudnienia od arbitralnego wymogu posiadania pojazdu o określonych parametrach emisji lub rodzaju napędu, co prowadzi do wydrążenia z treści przestrzennego aspektu wolności wyboru miejsca pracy, jest niezgodny z art. 65 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP.

42) Art. 39 ust. 1 i 2 w zw. z art. 39 ust. 4 u.e.p.a., w zakresie, w jakim ustanawia cenzus techniczny Í majątkowy w dostępie do rynku pracy, uniemożliwiając osobom mniej zamożnym, dojeżdżającym z terenów wykluczonych komunikacyjnie, wykonywanie zawodu na obszarze strefy czystego transportu, jest niezgodny z art. 65 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (zasada równości).

43) Art. 39 ust 1 i 2 w zw. z ust. За u.e.p.a,, w zakresie, w jakim nakłada restrykcje komunikacyjne bez jednoczesnego ustawowego zagwarantowania instrumentów osłonowych oraz rozwoju alternatywnej infrastruktury transportu zbiorowego, co stanowi działanie sprzeczne z obowiązkiem władz publicznych do prowadzenia polityki sprzyjającej pełnemu i produktywnemu zatrudnieniu, jest niezgodny z art. 65 ust. 5 Konstytucji RP.

44) Art. 39 ust. 1 i 2 u.e.p.a., w zakresie, w jakim uniemożliwia rzemieślnikom, pracownikom mobilnym oraz osobom wykonującym wolne zawody dojazd do klientów i miejsc świadczenia usług własnym narzędziem pracy (pojazdem spalinowym), nie przewidując systemowych rekompensat ani ulg dla tej grupy podmiotów, co czyni wykonywanie zawodu obiektywnie niemożliwym lub ekonomicznie nieuzasadnionym, jest niezgodny z art. 65 ust. 1 Konstytucji RP.

45) Art. 39 ust. 1 i 2 u.e.p.a., w zakresie, w jakim wprowadza bariery komunikacyjne w dostępie do placówek oświatowych i szkół wyższych, uzależniając możliwość realizacji prawa do nauki od posiadania pojazdu o określonych parametrach technicznych, co prowadzi do naruszenia zasady powszechności i równości dostępu do wykształcenia, jest niezgodny z art. 70 ust. 1 zdanie pierwsze i drugie Konstytucji RP.

46) Art. 39 ust. 1 i 4 u.e.p.a., w zakresie, w jakim poprzez brak ustawowych wyłączeń dla uczniów i studentów dojeżdżających do placówek edukacyjnych wewnątrz strefy czystego transportu, tworzy faktyczny cenzus majątkowy w dostępie do wiedzy, faworyzując osoby zamożne i dyskryminując uczniów z rodzin uboższych, jest niezgodny z art. 70 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

47) Art. 39 ust. 1 і За u.e.p.a., w zakresie, w jakim nakłada na osoby uczące się restrykcje komunikacyjne bez jednoczesnego zapewnienia przez władze publiczne adekwatnej i wydolnej infrastruktury transportu zbiorowego, co stanowi naruszenie obowiązku wspierania obywateli w dostępie do nauki, jest niezgodny z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP.

48) Art. 39 ust. 1 i 2 u.e.p.a., w zakresie, w jakim dopuszcza do zjawiska segregacji przestrzennej w edukacji, gdzie dostęp do renomowanych ośrodków akademickich i szkół w centrach miast staje się przywilejem zależnym od technologii napędu pojazdu, co uderza w fundamenty państwa prawa i zasadę wyrównywania szans edukacyjnych, jest niezgodny z art. 70 w zw. art. 2 Konstytucji RP.

49) Art. 39 ust. 1 i 2 u.e.p.a., w zakresie, w jakim nakłada na rodziny przymus nagłego i wysokokosztowego wydatku kapitałowego bądź ponoszenia kosztów wjazdu do strefy czystego transportu bez jednoczesnego wdrożenia ustawowych mechanizmów subwencyjnych lub osłonowych, co prowadzi do drastycznego obniżenia standardu życia i wstrząsa ekonomicznymi podstawami bytu rodziny, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP (prawo do szczególnej pomocy państwa dla rodzin w trudnej sytuacji materialnej i społecznej).

50) Art. 39 ust. 1 і За u.e.p.a., w zakresie, w jakim poprzez wprowadzenie restrykcji komunikacyjnych o rozległym zasięgu terytorialnym uniemożliwia realizację podstawowych obowiązków rodzicielskich i opiekuńczych (takich jak dowóz dzieci do placówek edukacyjnych, medycznych i rehabilitacyjnych), nie zapewniając jednocześnie adekwatnej alternatywy w postaci wydolnego transportu zbiorowego, jest niezgodny z art. 18 Konstytucji RP (zasada ochrony i opieki nad rodziną).

51) Art. 39 ust. 2 i 4 u.e.p.a., w zakresie, w jakim nie przewiduje obligatoryjnych i jednolitych w skali kraju wyłączeń spod reżimu stref czystego transportu dla rodzin wielodzietnych, rodzin niepełnych oraz kobiet w okresie okołoporodowym, uzależniając realizację ich konstytucyjnych praw od uznaniowej decyzji organów samorządu terytorialnego, jest niezgodny z art. 71 ust 1 zdanie drugie oraz art. 72 ust 1 Konstytucji RP (ochrona praw dziecka).