Odmowa wyznaczenia obrońcy z urzędu stronie, która złożyła wniosek na zasadach określonych w art. 78 KPK SK 13/23
23 kwietnia 2026 r. o godz. 11:00 Trybunał Konstytucyjny rozpozna skargę konstytucyjną dotyczącą odmowy wyznaczenia obrońcy z urzędu stronie, która złożyła wniosek na zasadach określonych w art. 78 KPK.
Trybunał Konstytucyjny dokona kontroli zgodności art. 81 § 1a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. — Kodeks postępowania karnego (dalej: KPK) „w przedmiocie odmowy wyznaczenia obrońcy z urzędu przez stronę, która złożyła wniosek w trybie art. 78 § 1 KPK, w zakresie w jakim ogranicza on możliwość sądowej weryfikacji wydanych rozstrzygnięć poprzez uniemożliwienie poddania go kontroli instancyjnej”, z art. 45 ust. 1 w związku z art. 42 ust. 2 oraz z art. 176 ust. 1 Konstytucji RP.
Sąd okręgowy odmówił Skarżącemu wyznaczenia obrońcy z urzędu. Sąd uznał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 8 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy. Na skutek złożonego przez Skarżącego zażalenia ten sam sąd okręgowy nie uwzględnił zażalenia i utrzymał w mocy zaskarżone zarządzenie, zgadzając się z faktem, iż oskarżony nie jest w stanie ponieść kosztów obrony z wyboru. Sąd jednocześnie – zwracając uwagę na dotychczasowe czynności podejmowane przez skarżącego, w tym samodzielne sporządzenie przez niego skargi i przedstawienie argumentów przemawiających za jej uwzględnieniem – stwierdził, iż nie jest on osobą nieporadną posiada niezbędne doświadczenie i wiedzę co do sposobu procedowania Sądu i brak jest podstaw do uznania, by niezbędna mu była pomoc pełnomocnika z urzędu.
W ocenie Skarżącego kwestionowany przepis, na podstawie którego zażalenie w jego sprawie rozpoznał ten sam organ, narusza gwarantowane mu przez Konstytucję prawo do rozpoznania sprawy przez organ drugiej instancji. Jest to zdaniem Skarżącego niezgodne z prawem do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (art. 45 Konstytucji RP) oraz zasadą dwuinstancyjności postępowania sądowego (art. 176 ust. 1 Konstytucji). Skarżący wskazuje, że procedura, która pozbawia skazanego możliwości zaskarżenia rozstrzygnięcia o odmowie wyznaczenia obrońcy z urzędu do wyższej instancji nie spełnia tych kryteriów).
Skład orzekający Trybunału Konstytucyjnego: prezes TK Bogdan Święczkowski - przewodniczący, sędzia TK Andrzej Zielonacki - sprawozdawca, sędzia TK Stanisław Piotrowicz, sędzia TK Rafał Wojciechowski, sędzia TK Jarosław Wyrembak.