Pozbawienie osoby, która zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu opieki nad więcej niż jednym niepełnosprawnym dzieckiem, prawa do przyznania drugiego świadczenia pielęgnacyjnego SK 99/22
27 stycznia 2026 r. o godz. 13:00 Trybunał Konstytucyjny rozpozna skargę konstytucyjną dotyczącą pozbawienia osoby, która zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu opieki nad więcej niż jednym niepełnosprawnym dzieckiem, prawa do przyznania drugiego świadczenia pielęgnacyjnego.
Trybunał Konstytucyjny dokona kontroli zgodności art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim „uniemożliwia przyznanie prawa do drugiego świadczenia pielęgnacyjnego rodzicowi, który zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu opieki nad więcej niż jednym niepełnosprawnym dzieckiem”, z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 69 Konstytucji RP.
Skarżąca wystąpiła do burmistrza gminy z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na syna T. J. Organ odmówił przyznania świadczenia, ze względu na fakt, że skarżąca ma już ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad synem M. J. Decyzja ta została następnie utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Skarżąca odwołała się od tej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podnosząc, że przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych jest niezgodny z Konstytucją, a rolą sądu jest zbadanie konstytucyjności zakwestionowanej normy. WSA oddalił skargę, uznając, że brzmienie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych nie pozostawia wątpliwości interpretacyjnych - świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane, jeżeli osoba uprawniona ma już ustalone prawo do innego świadczenia rodzinnego. Skarżąca zakwestionowała ustalenia WSA w skardze kasacyjnej, która została następnie oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Problem konstytucyjny podniesiony w skardze dotyczy możliwości przyznania prawa do drugiego świadczenia pielęgnacyjnego rodzicowi, który sprawuje opiekę nad więcej niż jednym niepełnosprawnym dzieckiem, zrezygnował lub nie podjął pracy zarobkowej w celu sprawowania tej opieki i ma już z tego tytułu ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na jedno z dzieci.
Zdaniem Skarżącej celem pomocy państwa w postaci świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie sprawowania faktycznej opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, a przyznanie takiej pomocy finansowej stanowi ekwiwalent za opiekę sprawowaną przez rodzica. W ocenie Skarżącej brak możliwości ustalenia drugiego świadczenia pielęgnacyjnego dla danego rodzica ogranicza ten pożądany cel zapewnienia dziecku opieki i powoduje, że sytuacja drugiego dziecka niepełnosprawnego jest istotnie gorsza, w stosunku do niepełnosprawnego dziecka wychowującego się w rodzinie pełnej, w której obydwoje rodzice mogą zrezygnować z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki, co w ocenie Skarżącej jest niezgodne z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 69 Konstytucji RP. Skarżąca twierdzi, że przyznanie takiego świadczenia na drugie dziecko temu rodzicowi, który już zrezygnował z zatrudnienia ze względu na niższe dochody pozwoliłoby na zatrudnienie pomocy i zapewnienie niepełnosprawnemu dziecku odpowiedniej opieki.
Skład orzekający Trybunału Konstytucyjnego: sędzia TK Justyn Piskorski - przewodniczący, prezes TK Bogdan Święczkowski - sprawozdawca, wiceprezes TK Bartłomiej Sochański, sędzia TK Jakub Stelina, sędzia TK Wojciech Sych.