Zaskarżenie postanowienia wydanego przez referendarza sądowego w toku postępowania egzekucyjnego SK 61/25
22 kwietnia 2026 r. o godz. 14:00 Trybunał Konstytucyjny rozpozna skargę konstytucyjną dotyczącą zaskarżenia postanowienia wydanego przez referendarza sądowego w toku postępowania egzekucyjnego.
Trybunał Konstytucyjny dokona kontroli zgodności art. 39822 § 1 w związku z art. 7674 § 1 w związku z art. 13 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (dalej: KPC) w zakresie, w jakim przepis ten „nie przewiduje możliwości poddania kontroli sądowej orzeczenia referendarza sądowego, wykonującego zadania z zakresu ochrony prawnej w postępowaniu egzekucyjnym, a konkretniej, że od takiego orzeczenia nie przysługuje środek zaskarżenia do sądu i w konsekwencji zostaje wyłączona kontrola sądu nad rozstrzygnięciami referendarza sądowego we wskazanym zakresie, a także nad czynnościami podejmowanymi przez komornika w toku postępowania egzekucyjnego”, z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.
Skarżący jest właścicielem nieruchomości, nabytej na podstawie umowy sprzedaży. W dacie zawierania umowy w dziale III prowadzonej dla nieruchomości księgi wieczystej brak było jakichkolwiek wpisów o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. W maju 2023 Skarżącemu doręczono pismo od komornika sądowego zawiadamiające Skarżącego - jako nabywcę nieruchomości - o tym, że od sierpnia 2021 roku prowadzona jest egzekucja z nieruchomości, o czym dłużnik (sprzedający) został skutecznie zawiadomiony. Zgodnie z art. 925 § 2 KPC w stosunku do każdego, kto wiedział o wszczęciu egzekucji, skutki zajęcia powstają z chwilą, gdy o wszczęciu egzekucji powziął wiadomość, chociażby wezwanie nie zostało jeszcze dłużnikowi wysłane ani wpis w księdze wieczystej nie był jeszcze dokonany. Skarżący twierdzi, że nie wiedział on o tej okoliczności, gdyż sprzedający nie przekazał mu takiej informacji, a w księdze wieczystej brak było informacji o wszczęciu egzekucji. Skarżący po otrzymaniu pisma komornika z maja 2023 roku złożył do sądu rejonowego skargę na czynność komornika sądowego polegającą na zajęciu nieruchomości będącej własnością Skarżącego, względnie - w razie ustalenia przez sąd, że do takiego zajęcia w ogóle nie doszło - na czynność polegającą na zawiadomieniu o wszczęciu egzekucji z nieruchomości. Następnie referendarz sądowy oddalił wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. We wrześniu 2023 roku doręczono Skarżącemu odpis przedmiotowego postanowienia wraz z uzasadnieniem. W uzasadnieniu wskazano, iż postanowienie podlega zaskarżeniu jedynie w zakresie punktu 2 (oddalenie wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego). Skarżący, choć nie zgadza się z takim rozstrzygnięciem wydanym przez referendarza sądowego, to nie może go zaskarżyć. Wskazane postanowienie jest ostateczne w zakresie oddalenia skargi na czynności komornika i nie przysługuje od niego środek zaskarżenia.
Skarżący wskazuje, że skarga na czynności komornika ma charakter wpadkowy względem postępowania egzekucyjnego, a sama czynność zajęcia rzeczy (nieruchomości) w toku takiego postępowania, choć wywołuje bardzo poważne skutki w odniesieniu do majątku Skarżącego, nie kończy postępowania egzekucyjnego.
Skarżący podkreśla, że w obecnym stanie prawnym nie przewidziano możliwości poddania kontroli sądowej orzeczenia referendarza sądowego, wykonującego zadania z zakresu ochrony prawnej w postępowaniu egzekucyjnym, w wypadkach, w których na postanowienie sądu nie służyłoby zażalenie, co ogranicza kontrolną funkcję sądu wobec rozstrzygnięć kształtujących sytuację podmiotów prawa, wydawanych przez organy pozasądowe. Postanowienie wydane przez referendarza sądowego dotyka istotnych interesów majątkowych jednostki, jest ostateczne, a Skarżącemu nie przysługuje środek zaskarżenia tego postanowienia do sądu, co w ocenie Skarżącego jest niezgodne z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.
Skład orzekający Trybunału Konstytucyjnego: prezes TK Bogdan Święczkowski - przewodniczący, sędzia TK Andrzej Zielonacki - sprawozdawca, sędzia TK Stanisław Piotrowicz, sędzia TK Justyn Piskorski, wiceprezes TK Bartłomiej Sochański.