Zgłaszanie i weryfikacja kandydatur sędziów w procedurze poprzedzającej wybór przez Sejm sędziów do składu Krajowej Rady Sądownictwa K 8/26
16 kwietnia 2026 r. o godz. 11:00 Trybunał Konstytucyjny rozpozna wniosek Krajowej Rady Sądownictwa dotyczący zgłaszania i weryfikacji kandydatur sędziów w procedurze poprzedzającej wybór przez Sejm sędziów do składu Krajowej Rady Sądownictwa.
Trybunał Konstytucyjny dokona kontroli zgodności:
1) art. 11 b ust. 8 w związku z art. 11 b ust. 5 i ust. 6 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (dalej jako „ustawa o KRS”) z art. 60 w zw. z art. 31 ust 3 i art. 32 ust 1, art. 45 oraz z art. 2 i art. 10 Konstytucji RP;
2) art. 11 b ust. 5 i ust. 6 ustawy o KRS z art. 60 w zw. z art. 31 ust 3 i art. 32 ust 1, ar 45 oraz z art. 2 i art. 10 Konstytucji RP;
3) art. 11 a ust. 8 ustawy o KRS z art. 60 w zw. z art. 31 ust 3 i art. 32 ust. 1, ar 45 oraz z art. 2 i art. 10 Konstytucji RP.
Art. 11a-11d ustawy o KRS określają procedurę wyboru sędziowskiej części Krajowej Rady Sądownictwa (dalej: także jako Wnioskodawca, Rada). Zaskarżone normy prawne z art. 11a i art. 11b ustawy o KRS, regulują tryb zgłaszania kandydatów na członków Rady oraz etap formalnej weryfikacji prawidłowości zgłoszenia i zebrania informacji o kandydatach przeprowadzany przez Marszałka Sejmu.
Zaskarżone przepisy regulują dwa tryby udziału kandydatów w procedurze konkursowej na członka Krajowej Rady Sądownictwa tj. kandydatów legitymujących się poparciem minimum 25 sędziów oraz kandydatów legitymujących się poparciem minimum 2000 obywateli. W każdym przypadku sprawdzenia poprawności zgłoszenia, niezależnie od rodzaju podmiotów popierających kandydata, warunkiem formalnym poprawności zgłoszenia jest przekazanie Marszałkowi Sejmu informacji o kandydacie, obejmującej dorobek orzeczniczy kandydata, w tym doniosłe społecznie lub precedensowe orzeczenia i istotne informacje dotyczące kultury urzędowania – w pierwszej kolejności przez Prezesa właściwego sądu, a w przypadku jego bezczynności przez samego kandydata. Stwierdzenie przez Marszałka Sejmu braków formalnych zgłoszenia prowadzi do odmowy przyjęcia zgłoszenia, która eliminuje kandydata z procedury konkursowej.
W ocenie Wnioskodawcy kwestionowane przepisy naruszają prawo dostępu kandydatów na członków Krajowej Rady Sądownictwa na równych zasadach (prawa dostępu do służby publicznej). Regulacja ta uzależnia możliwość udziału w konkursie od decyzji organu władzy wykonawczej (Ministra Sprawiedliwości). Zdaniem Wnioskodawcy model weryfikacji w procedurze konkursowej kandydatów na członka Krajowej Rady Sądownictwa służyć ma jedynie sprawdzeniu spełnienia warunków formalnych. Instrumentalne wykorzystanie zaskarżonych przepisów do podważania statusu ustrojowego kandydujących sędziów przesądza w ocenie Wnioskodawcy o tym, że zaskarżony przepis zawiera normy, które w jaskrawy sposób naruszają prawo dostępu do służby publicznej na równych zasadach.
Wnioskodawca wskazuje, że kandydat na członka Krajowej Rady Sądownictwa w rzeczywistości nie ma realnego prawa do rozpatrzenia przez sąd odwołania od postanowienia Marszałka Sejmu. Wbrew oczywistej treści art. 45 ust. 1 Konstytucji i wynikającej z niej nadrzędnej zasady prawa do sądu, w razie wydania przez Marszałka Sejmu postanowienia, w trybie art. 11a ust. 8 ustawy o KRS, kandydatowi na członka Krajowej Rady Sądownictwa nie przysługuje żaden środek ochrony prawnej.
Wnioskodawca zaznacza, że pomimo formalnie przewidzianej możliwość ochrony prawnej w postaci odwołania od postanowienia Marszałka Sejmu, w istocie ma ona charakter iluzoryczny. Nie zapewnia skutecznej ochrony prawnej. Regulacja przewiduje bardzo krótki termin, 3 dni, na rozpoznanie skargi. W razie jego niedochowania, przewiduje rygor umorzenia postępowania przed Sądem Najwyższym z mocy prawa i skutek w postaci wiążącego charakteru postanowienia Marszałka Sejmu odmawiającego przyjęcie zgłoszenia.
W ocenie Wnioskodawcy przedmiotowe rozwiązanie w sposób rażący narusza art. 2 Konstytucji poprzez wprowadzenie sankcji w postaci umorzenia postępowania przed Sądem Najwyższym. Wnioskodawca podnosi, że konstrukcja zawarta w art. 11b ust. 8 ustawy o KRS, odnosząca się do zgłoszenia kandydata na członka Krajowej Rady Sądownictwa przez grupę co najmniej 25 sędziów, przewidująca udział Ministra Sprawiedliwości w przedmiotowej procedurze stanowi nadmierną ingerencję władzy wykonawczej w funkcjonowanie władzy sądowniczej oraz władzy ustawodawczej.
Zdaniem Wnioskodawcy procedura ta doprowadza do sytuacji, w której władza wykonawcza może zahamować proces wyborczy i wyeliminować część kandydatów do Rady, co jest nadmierną ingerencję w kompetencje władzy ustawodawczej, a tym samym zaskarżony przepis narusza, w ocenie Wnioskodawcy, zasadę równoważenia się władz – art. 10 Konstytucji RP.
Skład orzekający Trybunału Konstytucyjnego: sędzia TK Stanisław Piotrowicz - przewodniczący, prezes TK Bogdan Świeczkowski - sprawozdawca, wiceprezes TK Bartłomiej Sochański, sędzia TK Jakub Stelina, sędzia TK Rafał Wojciechowski.